Anθ-e 1662 Teleki Mihály sas bućhol kăpitano k-e purani Diz e Khioarosri, ćhuneas baza p-e (averea) barvalipe la familiaqi pe kodola thana.
Anθ-e jekh dokumento anθ-ar o berś 1763 vorbisiranθe te  vazdelpes kangeri nevi anθ-ar o barr. Anθ-o śelberś XVIII. e diz anθ-ar o maśkar le gavesqo anθ-o stilo barok pe vaxt e rajmata Maria Tereza (1740-1780) de kontele Teleki József. Anθ-o 1821 nevarel e diz.

Anθ-e matrikola konqerako reformato anθ-o berśa 1789-1810 k-o agar śelberśesqo XVIII. Anθ-o gav si jekh komunitatea зurali reformato, sava hin jekh rolo importanto anθ-e viaca ekonomiko socialo thaj kulturalo le gavesqo.
Maśkar e maghiarime (ungri) beśen kato agar śelberśenqo XIX. vi rroma, o anglutne famili anθ-e o dokumenturea kongerage 1804-1805.

Anθ-o berś 1845 o tărno Teleki Sándor avutno kolonelo revolucionar thaj xramosarno lel e adminisθratia mośia kato Koltou. Sar kăpitano зanakro Khioar kontele Teleki partićipisarel k-o зivipe politiko e regatoso Satmarului.

Anθ-o berśa 1846-1847 baro poeto ungro Petőfi Sándor kerel but viziti „kontelui salbatic” kide prezintisardeaspes a kontele Teleki kana prinзardeas le poetas. O konte sas zoren ćeaćuno peskro зivipen părde peripecii jekh nobilo savo na has-les preokupacia peskra titulaturasa arisθokraθo.

O phandipe khaj sas maśkar len-θe v-o peskro ćhon avdino kereles anθ-o kastelo k-o Koltău pesra tărnea rromneaga Szendrey Júlia, kaθe va barvalearel e literatura 33 pozienca neve akala maj but bianθăl k-e sinia barunj thalo kaśt o kornul lesqo preferaθ-a.

Anθ-e vaxt revolucioqi 1848-1849 kontele Teleki sas aźutoro generaloso Bem, thaj polo maripo beśel anθ-o exilo (Pariso, Jersey, Nisi (Munśoj) Guernesey, Italia).
Anθ-e kada intervalo prinзardeas thaj pranθizime la ćhaja jekhe generaloso francezo Litez Tivervald Matild. Palkode boldel k-o Koltou pal lesqo meripo 1892 konformacia palutnj dorinca hin te avel praxone anθ-o parko talo kaśt korno but kamlo.

Anθ-o 1936 lesqo mormânto s-as strămuθimen anθ-e temeteve gavesqi. Palutno proprietarj la dizak-o sas o kontele Teleki János, savo anθ-o berś 1937 з зalpesqe savaxt danθ-o gav, doninθeas e diz (kastelo) le gavesqe Koltău.
1939 organizinel vaś jekhto ćeaso (daθa)  barodives Petőfi.

P-al dujto maripo salumjogo o sobj la dizogo s-as leu funkcii verver. Khera vaś o refugiatura, birourea vaś o kolektivo (C.A.P.), kămino kulturalo, xurdipen dispensaro sastip nasqo.
1960 jekh panθipo sas amenoźimen sar jekh soba (kamera) memoriala Petőfi Sándor.
Savi k-e vaxt зanavdŏl (buxlärel) зin k-o agor le berśengo 1980 okupisarel (lielpes) o sasto etaźo (phalaja) la dizoqo.
Anθ-o berś 1970 vaзdel / pes o

nevo kămino kulturalo moderniзine / pen o drromo thaj o śoselj.
Anθ-o 1984 rokhel o barro dives Petőfi kaθ-e komunisθikano зar.
1990 thanutne gavesθ-ar Koltău thaj o gava perutne anθ-o ćhon e septembra (drakalo) kereu barro dives thaj o musafirurea aven sathanesθe seri/pen poezia thaj kami/pen înplinimen le barro poetasqe Petőfi.
1998 dezvelinelpes o grupo statujako Petőfi Sándor - Szendrey Júlia anθ-o parko k-e diz e opera skulptorrosrj Pogány Gábor Benő.

1998 vaзdelpes o mormânto vaś kodolo save xasavde anθ-e kodola duj maripe sundalutne. Vaj anθ-o berś 2000 delpes anθ-e instalipe e Diz la Kangeraqi Reformato. Anθ-a palutno deśberś le śelberśengo agorisarel e draklin o gazo e telefonia thaj e televizia panθ-o kablo.

Daθisarel k-e 15 śtartoćhon 2004 Koltou xulavel / pes o Săcălăşenj thaj hin komuna.

Anθ-o punkto dikipenqo administrativa o gav e Kătălina aparcinisarel kaθ-ar o Koltău

Preзentacia śkolaqi

Atestacia dokumenθaro vaś e diз śkolaqi anθ-o Koltău si-n anθ-o berś 1859. Anθo registro kernavuθn-o kouqeraqi konsemnjnθ-eas e xoθărârea konsilosqi śkolaqo. Anθ-o than k-e śkoala phuranj vaзdine / pes jekh nevi koθar cârdelpes e konkluzia k-e phurj śkoala existisarel k-o maśkar le śliberśu XVIII. E phurj diз śkolaqi s-as lićiθato vi anθ-o berś 1860 kărdileas e nevi śkoala.

Kede śkoala konfesionalo s-as inθrecinimen de konqeri reformaθa śkoala konfesională funkcionjnel зin anθ-o berś 1948 kana s-as nacionalizimen. P-al e nacionalizarea e śkoala paruvel o than k-e diз le konθelosri Teleki, savo vazleas butvar donacia k-e śkoala sas internaθo thaj jekh soba sinioqo vaś o xoben.
E ćhib e sikavnj s-as зin anθ-o berś 1982 s-as e ćhib ungriqo. O ćhave etnioqo rroma s-as anθ-e sekon klasa 2-3 źin k-o 6 sikleavne rroma.

Anθ-o berś 1982 s-as înfincimen duj sekci (ungriqo thaj gaзikanj). E gin e ćhavorrenqi rromane barrileas. Anθ-e klasura I-IV. ćhavorră rromane sikleon e ćhib gaзikanj anθ-e jekh diз la konqeraqi reformato. Sava sas la 3 salj, anθ-e jekh sala o xurdipen thaj anθ-e duj skimburea. O gin ćhavorrengo rromane barreol o spacia śkolaqo s-as tikno. Thaj anθo berś 2004 o klasura I-IV. Thaj o xurdipen paruvel o than anθ-e jekh xala amenaźimen d-e Primărja thaj Funθacia Prokariθas. Anθ-e kede xala amenaźinde / pen 6 sali (sobj) ćuneapes gaзo, pani thaj tati po ćenθralo, udara, mobiliero s-as donacia kaθe Funθacia Prokariθas.

K-e śkoala anθ-o ćentro govesqo anθ-ar o berś 1990 desfăśurinθ-eas / pes o proćeso instruktivo edukacioqo anθ-e 14 salj klasuranqe, jekh direkciune thaj sala siklărnesqo xurdipen thaj o klasura I., IV. funkcionθ-e anθ-e diз k-o muzeo (nr. 2.). Anθ-e śkoala maθka sikleon siklăvne I-VIII. sekcia ungriko thaj V-VIII. sekcia gaзikanj.  E śkoala maθka s-as nevardj anθ-o berś 1980, 1994, thaj anθ-o 1998 ćunealpes o gaзo meθano o tatipe vi konvektorenga.

Aparcinisarel amenθ-ar te e śkoala kaθar e Kătălina, sava hin 2 salj klasuraqe jekh klasa I. (simultano) thaj jekh vaś o xurdipe. Anθ-o 2004 amarj śkoala partićpisardeas k-o proikto siklăripnasqo gavutne s-as o oboiektivo prinćipalo lin / o paruvi /pen konćptuoqe thaj praktikurea siklăvi / pen siklărde anθ-e sasθe śkoali danθ-o medio gavesqo.

Anθ-e kadea forma e instruirea le siklăvnenge anθ-e amari śkoala benifićanθe de metodj thaj maθeriala vi oportuniθăcia k-e formarea panθe jekh programo vaś e deзvoltarea profesionalo oferimen de sekore śkoala.
Anθ-o 2005-2006 partićpinθeam k-o programo Phare „Akceso k-e educacia vaś o grupurea deзavantaźimen”.

Anθ-o kadro e proektosqe s-as vaзdimen jekh diз 4 sali klasuraqe save anθ-o berś 2008-2009 s-as góta. K-e śkoala nevi зona o klasurea V-VIII. (sekcia gaзikanj) thaj o klasurea II-IV. (sekcia gaзikanj).

Amarj śkoala propunisarel / pesqe te oferinel le siklăvenge klasurenqe I-VIII. e edukacia savi / pen anθ-e jekh kadro śkolaqo savi anglidel, trebaj / pen śkolaqi śelibersesqo XXI. thaj te avel jekh śkoala putredj vaś se o manuśa anθ-ar e komunitatea kaj te ave / len śansa barbari vaś e deзvoltarea зenutnj thaj profesionala.